باب الإخبات قال اللّه تعالى : وَ بَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ « 1 » « 2 » . « اخبات » ساكن شدن است به سوى كسى كه منجذب و كشيده مىشود به سوى او به قوّت شوق ؛ فرمود خداى تعالى كه : وَ أَخْبَتُوا إِلى رَبِّهِمْ « 3 » يعنى ساكن شدند به سوى او ؛ و از اين جهت بود كه گفت شيخ : [ معناه ] الإخبات من أوائل مقام الطمأنينة ؛ و هو ورود « 4 » المأمن « 5 » من الرجوع و التردّد . يعنى : ورود سيركننده است به موضع امن از رجوع به سوى موطن نفس و تفرّق ، و از تردّد در قصد و سير ؛ به انسى كه يافته است او را از نور تجلّى و وارد غيبى و خطاب خفىّ . و هو على ثلاث درجات : الدرجة الاولى : أن تستغرق العصمة الشهوة ؛ ( يعنى : [ مرتبهء اوّل ] آن است كه مستغرق كند عصمت شهوت را ) به استيلاى نور حقّ بر نفس ؛ پس منوّر مىگرداند نفس را و برمىكند و خوار و شكسته مىكند شهوت را بالكلّيه . پس اين نور بتحقيق « 6 » كه افاده كرده و فايده داده است به آن نفس هيئتى نوريّه را كه معارضه‌كننده است از براى ظلمت شهوت ؛ و اين هيئت « 7 » است عصمت مستغرقه از براى شهوت ، كه خراب‌كننده است مر شهوت را به

--> ( 1 ) . اصل : المختبتين . ( 2 ) . حجّ / 34 . ( 3 ) . هود / 23 . ( 4 ) . اصل : ورد . ( 5 ) . در برخى از نسخه‌هاى « ك » المسافر . ( 6 ) . اصل : تحقيق . ( 7 ) . اصل : هيبت .